Protectionisme en onze portemonnee: innige band of latrelatie?

Er hangt spanning tussen vrijhandel en protectionisme. Enerzijds leidt vrijhandel tot een hogere welvaart voor iedereen. Anderzijds kan het de oorzaak zijn van banenverlies in bepaalde sectoren. De druk om in barre economische tijden over te gaan tot protectionistische maatregelen is dan ook groot. Maar wat is protectionisme precies? En vooral: wat is de impact ervan op onze portemonnee?
  • 08 september 2017
Le protectionnisme et notre portemonnaie: une relation fusionnelle ou à distance?

Producten en diensten beschermen

Protectionisme is niet nieuw. Denk maar aan de beurscrash van 1929, waarbij na een grote welvaartsperiode plots een diepe economische crisis volgde. Doordat er zoveel banen op de tocht stonden, werd ook toen een protectionistisch klimaat gecreëerd. Maar wat houdt dat precies in?

Protectionisme is een stelsel van maatregelen waarbij de overheid probeert om de binnenlandse landbouw, producenten en industrieën te beschermen. Vaak worden daarvoor invoerbeperkende maatregelen ingevoerd, zoals invoerheffingen. Of zelfs een compleet verbod op de invoer van bepaalde producten (prohibitie). Ook kan de regering binnenlandse fabrikanten steunen met subsidies.

Al deze maatregelen samen zorgen ervoor dat landen, die problemen hebben met de buitenlandse handel, hun producten en diensten kunnen beschermen tegen goedkopere of betere versies uit het buitenland. Op korte termijn is dit voordelig: de binnenlandse productie floreert en de tewerkstelling groeit. Maar op lange termijn zorgt protectionisme, door een gebrek aan concurrentie, voor een stijging van de prijzen. En dat is dan weer slecht nieuws voor de consument.

Protectionisme anno 2017

Met Donald Trump als nieuwe president van de Verenigde Staten, komt protectionisme terug op de agenda. Trumps economisch beleid wil vooral de werkgelegenheid en de positie van de Amerikaanse werknemer beschermen. In zijn 100-dagenplan zegt hij alle oneerlijke concurrentie uit het buitenland te zullen aanpakken. Al blijft het voorlopig vaag – en soms tegenstrijdig – hoe dat precies zal verlopen.

Maar niet alleen Trump pleit voor protectionistische maatregelen. Ook in Europa, nochtans de grootste vrije handelseconomie ter wereld, is protectionisme terug van weggeweest. Denk maar aan de Brexit, de uitstap van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Dit trouwens met nadelige gevolgen voor het Britse Pond, al zal volgens beursexpert Pascal Paepen de impact voor beleggers eerder beperkt blijven.

Verder blijft ook de Europese bevolking niet ongevoelig voor protectionistische maatregelen. Dat bewijst het protest tegen de handelsverdragen TTIP (EU en VS) en CETA (EU en Canada). Zo kwamen in Amsterdam onlangs meer dan 8.000 mensen de straat op om te betogen. Tegenstanders van vrijhandelsverdragen vrezen een stijgende werkloosheid en een aantasting van de rechten van werknemers.

De schokgolf op lange termijn

Volgens denktank Itinera kan een protectionistisch systeem op korte termijn werken. Voorwaarde is dan wel dat alleen de Verenigde Staten een protectionistisch beleid voeren en dat andere landen niet reageren. In dat geval zullen bedrijven die verkopen aan binnenlandse markten meer verdienen en meer jobs creëren, terwijl exportbedrijven nog kunnen uitvoeren naar landen die deel uitmaken van het vrijhandelssysteem.

Alleen leert het verleden ons dat één protectionistisch land vaak een schokgolf veroorzaakt, en dat andere landen relatief snel reageren met gelijkaardige tegenmaatregelen. Daardoor zullen Amerikaanse bedrijven wellicht minder verkopen, waardoor hun omzet daalt. De kans dat dit tot meer banenverlies leidt, is dus heel reëel.

Impact op de Belgische portemonnee

Voor België zouden de gevolgen zo mogelijk nog ingrijpender zijn. Als transitland hebben we een open economie en zijn we afhankelijk van internationale handel. We kunnen dus niet riskeren de uitvoermogelijkheden van exportbedrijven in te perken. Minder export zou op lange termijn ook onze welvaart aantasten: als consument zou u door het toenemende protectionisme een prijsstijging kunnen voelen.

Maar ook als spaarder of belegger kunt u geraakt worden: de inkrimping van de wereldhandel zal wellicht zijn gevolgen hebben op de beurs. Zeker wie belegt in Amerikaanse aandelen, kan dit voelen. Daarbovenop komt dat heel wat multinationals ook Europese en Belgische vestigingen hebben. En als internationale bedrijven lijden onder het protectionisme, kan dit ook een impact hebben op hun werkgelegenheid in onze regio.

Kortom, de vraag of protectionisme werkt, hangt van tal van factoren af. Op de lange termijn lijkt in elk geval het niet de te verkiezen weg. De meeste economen zijn het erover eens: een betere oplossing is een doorgedreven combinatie van vrijhandel en protectionisme. Daarmee worden jobs beschermd, maar kunnen landen zich wel nog vrij bewegen, en vooral specialiseren in bepaalde goederen. Volgens een analyse van Rabobank Nederland ligt de bal momenteel in het politieke kamp. Of: de gulden middenweg lijkt, zoals zo vaak, de beste keus.

Wij waarderen uw mening

Gelieve uw initialen correct in te vullen.

Gelieve uw reactie correct in te vullen.

Wees er als eerste bij om een reactie te plaatsen.

Wij staan voor u klaar.

Elke werkdag van 8:30 tot 19:00
Vrijdag tot 18:30

Stephane Ginestet Cathérine Hamelink
Gelieve een geldig telefoonnummer in te vullen. De verbinding is mislukt. Probeer het later nog een keer. Wij bellen u zo snel mogelijk terug.
En wij bellen u zo snel mogelijk terug