Extreem weer en klimaatopwarming vragen om klimaatbestendige initiatieven

Van drones tot het kweken van olijven in eigen land. Welke antwoorden bestaan er op de klimaatopwarming in de landbouw?
  • 03 november 2020

Het belang van een gezonde bodem in tijden van klimaatveranderingen

Voor het derde jaar op rij heeft aanhoudende droogte grote impact op de landbouwsector. Deze droogte speelt niet alleen in België, maar ook in de rest van de wereld. Hittegolven komen vaker voor en buien zijn steeds heviger. Voor landbouwers wordt klimaatadaptatie dan ook steeds belangrijker. Hoe investeren landbouwers in klimaatbestendige landbouw? Welke oplossingen liggen er in het verschiet?

Hittegolven worden warmer en buien extremer

U zult zich wellicht nog de hittegolf tijdens de zomer van 2018 herinneren. Deze werd door het KMI als de warmste zomer sinds het begin van de metingen in 1833 aangeduid. De zomer van 2019 brak ook records met de hoogste temperaturen in België ooit gemeten. In Ukkel was het net geen 40 graden en Begijnendijk was het heetst met niet minder dan 41,8 graden. Ook de zomer van 2020 was tot nu toe bakken en braden. De tijd dat één hittegolf aanbrak om de 4 jaar ligt ver achter ons. Nu mogen we er minstens één per jaar verwachten. Dat belooft niet veel goeds voor de landbouw die het meest van al te zweten heeft bij deze vooruitzichten.

Onder extreme weersomstandigheden valt niet alleen droogte, maar ook periodes met (te) veel neerslag. Uit grafieken van het KMI is af te leiden dat de jaarlijkse neerslaghoeveelheid in België toeneemt. Maar het meeste van die neerslag valt in de winter en niet in de seizoenen die voordelig zijn voor de landbouw. Naast de totale hoeveelheid neerslag neemt ook de intensiteit van de buien toe.

Dit alles zorgt voor een grote impact op onze bodem; bodemerosie neemt toe, het grondwaterpeil daalt aanzienlijk en de biodiversiteit neemt af … En dat terwijl de bodem zo centraal staat in de productie van ons voedsel.

Een gezonde bodem is cruciaal

De toekomst van ons voedsel wordt op de proef gesteld door extreem weer. Om ervoor te zorgen dat we ook in de toekomst nog groenten en fruit op ons bord kunnen krijgen, zijn er klimaatbestendige oplossingen nodig die de bodem als centraal uitgangspunt nemen. Want een gezonde bodem met voldoende bodemleven vergroot de vruchtbaarheid van de bodem en is noodzakelijk voor de groei van gewassen, de biodiversiteit en de kwaliteit van het grondwater. Onder bodemleven verstaan we diertjes als wormen en larven, maar ook bacteriën.

Een gezonde bodem met veel bodemleven heeft ook een positieve impact op de weerbaarheid van planten waardoor deze beter bestand zijn tegen de hitte. Door de hogere hoeveelheid organische stof in de bodem kan deze namelijk meer water vasthouden waardoor er minder irrigatie nodig is.

De noodzaak aan klimaatbestendige oplossingen in de landbouw is groter en groter geworden.

Klimaatbestendige oplossingen in de landbouw

De noodzaak aan klimaatbestendige oplossingen in de landbouw is groter en groter geworden. Dat vereist dat landbouwers omschakelen naar klimaatbestendige landbouw. Hieronder volgen de grootste troeven van een klimaatbestendige landbouw:

Precisielandbouw

Klimaatbestendige landbouw betekent in de eerste plaats een digitalisering van de activiteiten. Want met behulp van technologie kan heel nauwkeurig, per plaats en per moment bepaald worden wat een plant nodig heeft. Geen maatregelen op veldniveau dus, maar per vierkante meter of per plant. Dit noemen we precisielandbouw. In het kort: bij precisielandbouw springt de landbouwer zorgvuldiger om met water, meststoffen en pesti- of elektriciden.

Strokenteelt

Door meer aandacht te geven aan bodem en biodiversiteit, zijn er initiatieven ontstaan zoals strokenteelt. Bij strokenteelt plant men verschillende gewassen per ‘strook’ naast elkaar op hetzelfde veld. Een landbouwer plant bijvoorbeeld prei en knolselder beurtelings naast elkaar op hetzelfde perceel. Dat maakt gewassen minder gevoelig voor ziekten, omdat plantenziekten minder snel overgedragen worden tussen verschillende soorten. Precisielandbouw kan deze manier van landbouw bovendien op grotere schaal mogelijk maken.

Vast rijpadensysteem

Verdichting van de bodem is een probleem in de landbouw. Bodemverdichting is het fenomeen waarbij de bodemstructuur samengedrukt wordt en daardoor minder poreus wordt, met als gevolg minder wateropname. Het ontstaat o.a. door de bodemdruk van machines tijdens veldwerkzaamheden. Dit kan in eerste instantie verholpen worden door bijvoorbeeld een lagere bandendruk of lichtere machines te gebruiken, maar ook door het gebruik van een zogenaamd vast rijpadensysteem. Bij dit systeem rijdt de landbouwer met zijn tractor steeds op dezelfde rijsporen voor alle verrichtingen op de akker. Dat vermijdt dat er veel grond geplet en dus dichter wordt, wat een betere doorluchting en bewatering van de gewassen toelaat.

Opwekken van hernieuwbare energie

In vergelijking met industrie, transport en zelfs huishoudens, gebruikt de landbouwsector relatief weinig energie. Maar dat betekent niet dat ze daar geen verschil kunnen maken. Integendeel, de landbouw kan een rol spelen bij het opwekken van duurzame energie en zo het gebruik van fossiele brandstoffen mee helpen beperken. Hierbij wordt zorgvuldig gekeken naar mogelijkheden om zon- en/of windenergie op te wekken bij landbouwbedrijven. Een klimaatbestendige landbouw werkt dus ook mee aan een oplossing voor de klimaatveranderingen.

Nieuwe gewassen

Om minder verliezen te lijden bij extreem weer, wordt er ook nagedacht over het planten van nieuwe gewassen. Klimaatbestendige landbouw vereist een bouwplan met gewassen die beter bestand zijn tegen droogte of periodes van hevige regenval. Zuiderse gewassen zoals olijven en druiven gedijen bijvoorbeeld steeds beter in ons land. Het is goed mogelijk dat ook andere, exotischere gewassen uiteindelijk hier geteeld zullen worden.

Kringlooplandbouw

Bij kringlooplandbouw gaan landbouwers efficiënt om met overtollige voedingsstoffen zoals dierenmest, waardoor het bodemleven en de biodiversiteit groeit. Het betekent in feite dat alle afval geproduceerd door een landbouwbedrijf zijn weg terugvindt naar dat landbouwbedrijf als grondstof. Dit draagt bij aan een weerbaarder landbouwsysteem waarbij minder handelingen nodig zijn.

Wij staan voor u klaar.
Elke werkdag van 8:30 tot 19:00
Vrijdag tot 18:30
medewerker 1 medewerker 2
Gelieve enkel, minimum 9, cijfers te gebruiken voor uw telefoonnummer. Server Error. Bedankt! We bellen u zo snel mogelijk terug.
En wij bellen u zo snel mogelijk terug.

Opgelet

U bent al een tijdje inactief op de beveiligde site. Uw sessie wordt afgesloten over weinig seconden.

Opgelet

Er staan nog niet-getekende overschrijvingen in uw verzamelmap. Onderteken uw verzamelmap meteen of log nu uit en onderteken de overschrijvingen op een later tijdstip.