Is een wereld zonder plastic wel realistisch?

Plastic is een plaag voor mens en natuur. Maar is een wereld zonder plastic verpakkingen effectief beter? We zetten de feiten even op een rijtje.
  • 27 oktober 2020
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Eén plastic rietje doet er meer dan 200 jaar over alvorens het volledig biologisch is afgebroken.

Wat moet u verstaan onder plastic verpakkingen?

Plastic is een volledig door mensen vervaardigd materiaal. Het eerste compleet synthetische plastic werd in 1907 uitgevonden door Leo Baekeland, een Amerikaan geboren in België. Het materiaal noemde hij bakeliet. Het werd al snel gebruikt  als materiaal voor verscheidene elektrische toestellen, waaronder vaste telefoons. Twee jaar na zijn uitvinding nam hij naar eigen zeggen voor het eerst de term ‘plastic’ in de mond om zijn uitvinding te omschrijven (Chalmin, 2019). De benaming is afkomstig van het Griekse plassein wat zoveel betekent als ‘vormen’. En dat is geen ongeschikte naam, aangezien het materiaal zeer vormbaar is en toch heel sterk.

In de jaren daaropvolgend, tussen 1907 en 1954, werden één voor één zowat alle soorten plastic die we vandaag kennen ontwikkeld; van polyvinylchloride (PVC), het materiaal dat bijvoorbeeld als behuizing voor uw elektrische bedrading wordt gebruikt, tot polypropyleen (PP), het materiaal waar o.a. uw plastic bloempotjes en veel van uw auto-onderdelen van gemaakt zijn. De types plastic die vooral voor verpakkingen van voeding worden gebruikt zijn:

  • polyetheentereftalaat (PET) voor flessen, flacons, verpakkingen voor kant-en-klare maaltijden, bakjes voor fruit, enz.;
  • polystyreen (PS) voor voedselverpakkingen zoals plastic wegwerpbekers;
  • polypropyleen (PP) voor o.a. yoghurtverpakkingen, rietjes, broodtrommels, enz.;
  • en polyetheen (PE) vooral in zijn vorm als lage-dichtheid polyethyleen (LDPE) in vershoudfolies en boodschappentassen.

Is een plastic verpakking niet duurzaam?

Enerzijds wel, anderzijds niet. Onder duurzaam verstaan we iets dat lang blijft bestaan. Plastic blijft heel lang bestaan, wat zowel zijn grootste troef is als zijn grootste nadeel. Enerzijds is het door zijn enorme resistentie zeer toepasbaar, anderzijds is het daardoor zeer moeilijk biologisch afbreekbaar. Eén plastic rietje doet er bijvoorbeeld meer dan 200 jaar over alvorens het volledig biologisch is afgebroken. Een PET-fles neemt tot 500 jaar in beslag.

Maar wat betreft CO2-uitstoot, is zowel eenmalig plastic (160gram CO2 per liter)* als plastic voor hergebruik (100gram CO2 per liter) duurzamer dan eenmalig glas (260gram CO2 per liter) en glas voor hergebruik (120gram CO2 per liter), omdat glas zowel bij transport, productie als afvalverwerking meer CO2 uitstoot. Desondanks kopen we in België toch meer glazen flessen, omdat we geloven dat het ecologisch beter is. In verscheidene Belgische supermarkten, steeg de verkoop van glazen flessen daardoor met 20 tot 25%.

*Cijfers CO2-waarden afkomstig van kenniscentrum EcoLife, geraadpleegd via artikel DeStandaard.

Waarom heeft plastic dan zo’n slecht imago?

Het probleem zit hem vooral bij de mentaliteit van de bevolking. Plastic verpakkingen, en in grote mate plastic voor eenmalig gebruik, is veruit het meest voorkomende zwerfvuil. Plastic wordt gemakkelijker meegenomen naar zee, draagt in grote mate bij aan het uitsterven van allerlei dierensoorten en breekt in de loop van vele jaren af tot micro- en nanoplastics (stukjes plastic kleiner dan respectievelijk 5mm en 0,001 mm) die onvermijdelijk opgepikt worden door ons grondwater, onze bodem, de dieren én ons voedsel. Onderzoek heeft aangetoond dat het intussen zelfs in ons lichaam zit. Micro- en nanoplastics geven bovendien toxische stoffen af die schadelijk zijn voor de natuur en mogelijk ook voor de gezondheid van de mens.

We willen dan wel graag minder plastic, maar we slagen er maar niet in om zwerfvuil uit de samenleving te bannen. Daarnaast consumeren we ook meer snacks en kopen we meer online, twee zaken waar heel wat eenmalig plastic voor nodig is. Dat plastic verpakkingen een probleem vormen voor het milieu, heeft dus in eerste instantie te maken met de manier waarop we ermee omgaan.

 
 
 

Innoveren kan helpen

Intussen wordt er voortdurend gezocht naar innovatieve manieren om het aantal plastic verpakkingen in onze samenleving te verminderen, het oneindig te kunnen recycleren, en het plastic dat terechtkomt in de natuur op te kuisen.

In afwachting van meer milieuvriendelijke verpakkingsmaterialen, zijn bijvoorbeeld heel wat Belgische supermarkten aan de slag gegaan om de hoeveelheid plastic verpakkingen voor voedingsmiddelen te verminderen. Zo worden fruit en groenten in sommige winkels niet langer in plastic overtrokken doosjes verkocht, maar in uit pulp gerecycleerde papieren zakjes of kartonnen draagmandjes. Vlees wordt soms al verkocht in luchtledig getrokken verpakkingen (zogenaamde skin packs) waarbij de onderkant uit karton bestaat i.p.v. plastic. De plastic verpakkingen zelf worden vaak ook dunner gemaakt zodat er minder plastic nodig is voor eenzelfde verpakking. Maar er zijn nog meer vooruitstrevende initiatieven, zoals het lasermarkeren van voedsel. Daarbij gebruikt men een laser om productinformatie, branding, maar ook barcodes in voedingsmiddelen te laseren.

De grootste voor- en nadelen van plastic op een rijtje

De voordelen van plastic:

  • goedkoop om te produceren;
  • sterk;
  • flexibel;
  • lange levensduur;
  • veel (innovatieve) toepassingen;
  • relatief lage CO2-uitstoot;
 

De nadelen van plastic:

  • veel zwerfvuil;
  • trage biologische afbraak;
  • bedreiging voor fauna en flora;
  • moeilijk te verwijderen micro- en nanoplastics;
  • onvoldoende recyclage-infrastructuur;
  • beperkt recycleerbaar op grote schaal.

De oplossing: samenwerken aan een recyclageketen

De discussie rondom plastic is een terechte, maar plastic is niet de oorzaak van al het kwaad. Plastic kent verschillende, belangrijke functies, waaronder het lang vers houden van voedsel en het beschermen van goederen. Maar deze functies kunnen alleen blijven bestaan als we beter leren omgaan met ons afval. Of we een weg vinden naar een wereld met minder plasticvervuiling hangt af van de mindset van consumenten, samen met een grotere investering in de nodige innovaties en infrastructuur om plastic te recycleren. Zoals de geschiedenis al meermaals heeft bewezen, leidt alleen samenwerken tot het overkomen van onze grootste problemen. Samen voor een sterke voedselketen met duurzame oplossingen.

Als u een spaarrekening opent bij Rabobank.be, toont u dat u gelooft in een wereld met duurzame voedselketens. Want dat helpt ons om o.a. innoverende projecten die plastic milieuvriendelijker willen maken een duwtje in de rug te geven.

 

Literatuurlijst:

  • Chalmin, P., 2019. The history of plastics: from the Capitol to the Tarpeian Rock
  • De Meyer, A. (2020, 16 januari). De ene glazen fles is de andere niet. De Standaard. http://www.standaard.be

Bronnen:

Wij staan voor u klaar.
Elke werkdag van 8:30 tot 19:00
Vrijdag tot 18:30
medewerker 1 medewerker 2
Gelieve enkel, minimum 9, cijfers te gebruiken voor uw telefoonnummer. Server Error. Bedankt! We bellen u zo snel mogelijk terug.
En wij bellen u zo snel mogelijk terug.

Opgelet

U bent al een tijdje inactief op de beveiligde site. Uw sessie wordt afgesloten over weinig seconden.

Opgelet

Er staan nog niet-getekende overschrijvingen in uw verzamelmap. Onderteken uw verzamelmap meteen of log nu uit en onderteken de overschrijvingen op een later tijdstip.