Hoe wijzigt corona uw blik op sparen?

Ervaart u een verandering in uw spaargedrag sinds de uitbraak van corona? U bent niet alleen. Psychologe Claudia Hammond geeft advies en duiding over ons spaargedrag tijdens de crisis.
  • 21 juli 2020
Claudia Hammond

Claudia Hammond

Psychologe

Wanneer een pandemie toeslaat, verandert alles, ook hoe we aankijken tegen sparen

Over het algemeen is het zo dat de meesten van ons te veel uitgeven en te weinig sparen. Een positief kantje aan deze pandemie is dat we minder de kans hadden om uit te geven en dus meer hebben gespaard. Op het eerste gezicht is er dus ook goed nieuws uit deze crisis gekomen. Maar zoals altijd is het plaatje genuanceerder dan dat. Of u zult profiteren van deze onverwachte opleving van het sparen hangt af van veel dingen: hoeveel u verdiend hebt, in welke mate uw inkomen door de lockdown in het gedrang is gekomen, en wat er met de economie zal gebeuren. Niet iedereen zal ervan profiteren en dit zou de kloof tussen arm en rijk nog eens kunnen vergroten.

U schat uw eigen budget misschien verkeerd in

In normale tijden is sparen al niet evident, zelfs voor wie het zich kan veroorloven om een flink deel van z'n inkomen opzij te zetten. Dit komt mede door een psychologisch fenomeen dat bekendstaat als 'budget fallacy', een verkeerde inschatting van het eigen budget. Hierbij laten mensen zich verleiden tot de misvatting dat ze in de toekomst meer zullen verdienen dan ze nu doen, en tegelijk minder zullen uitgeven en beter zullen sparen. Het eerste deel van deze veronderstelling mag dan wel correct zijn als ze er professioneel op vooruitgaan, maar dat geldt niet voor het vervolg. Mensen lijken geneigd om extra spaarinspanningen voortdurend uit te stellen.

In feite was de lockdown een massale oefening in sparen, zij het noodgedwongen, omdat zoveel mogelijkheden om te consumeren wegvielen.

Wat zet u precies aan tot sparen?

De pandemie brengt twee aspecten met zich mee die aanzetten om meer te gaan sparen.

Het eerste aspect is vrij specifiek voor deze crisis. Voor grootverdieners die hun baan niet hebben verloren, betekent de COVID-19-crisis vooral dat ze veel minder mogelijkheden hebben om hun geld volop uit te geven. Door de wereldwijde lockdowns was er geen sprake van bezoekjes aan cafés, restaurants, theater- en filmzalen, festivals of sportevenementen. Ook kledingwinkels, kapperszaken en schoonheidssalons bleven dicht. Er werden geen exotische reizen gemaakt, zelfs geen minitrips. En met zoveel mensen die thuis werkten, vielen zelfs de uitgaven voor woon-werkverkeer, het kopen van een koffie of broodje in het station, of het betalen van de lunch weg. In feite was de lockdown een massale oefening in sparen, zij het noodgedwongen, omdat zoveel mogelijkheden om te consumeren wegvielen.

Een tweede aspect, is dat het virus ook leidde tot onzekerheid over de toekomst, en psychologisch onderzoek heeft al lang aangetoond dat een dergelijke onzekerheid een grote invloed heeft op onze neiging om te sparen. De troebele vooruitzichten van de economie baren ons dus zorgen, maar studies tonen aan dat onze verwachtingen omtrent de eigen persoonlijke economische vooruitzichten belangrijker zijn. Zo zullen sommige mensen besluiten om te sparen uit angst dat hun inkomen in de toekomst zou kunnen dalen. Dit soort sparen is waarschijnlijk voorzichtig en verstandig, en het positieve aan de bijzondere situatie waarin we ons bevinden, is dat het ons kan helpen om meer te sparen.

Waarvoor spaart u het meest?

Uit analyses van de motivatie om te sparen, komen drie belangrijke redenen naar voren. We sparen voornamelijk om:

  • een buffer te creëren voor slechtere tijden;
  • een budget bijeen te sparen voor vakanties en andere hoge kostenposten;
  • en om een inkomen te verzekeren voor de oude dag

Niet iedereen kan effectief sparen

De meeste mensen bevinden zich niet in de comfortabele positie om een appeltje voor de dorst opzij te zetten tijdens de crisis, verre van. Uit een onderzoek van ING in Duitsland, Roemenië, Polen, Spanje en Turkije blijkt dat, terwijl een gefortuneerde 20% van de mensen meer spaarde, bijna de helft aangeeft dat ze minder spaarden. Die ongelijkheid zal waarschijnlijk toenemen. En in sommige jobs, zoals bij de bewakingsagenten of in de vleesverwerkende industrie, zijn de mensen nog harder getroffen. Deze mensen hebben zelden spaargeld om op terug te vallen en hebben vaak een onzekere job.

Wereldwijd zijn er grote verschillen wat de mogelijkheid om te sparen betreft. Op een gegeven moment leefden meer dan twee miljard mensen in een lockdown. In landen met lage inkomens betekende dit vaak dat men moest kiezen tussen het risico het virus op te lopen door de lockdownregels te breken of anders z'n gezin honger te zien lijden. In zekere zin zitten we allemaal in hetzelfde schuitje omdat het virus iedereen kan besmetten. Maar het is duidelijk dat het virus zowel op medisch als op financieel vlak op korte termijn de armsten het hardst treft, en dat het op lange termijn de verschillen qua spaargedrag wellicht zal vergroten.

Wat kunt u doen bij verminderd inkomen?

Degenen die hun baan hebben verloren of hun inkomen dramatisch hebben zien dalen, spreken waarschijnlijk nu al hun spaarcenten aan, als ze al het geluk hebben om er te hebben. Misschien lijkt het niet aan de orde wanneer – en of – ze het zich zullen kunnen veroorloven om opnieuw te sparen, maar ook wie zich in deze precaire situatie bevindt, zou ik aanraden om een plan te maken volgens de psychologische 'als ... dan'-techniek, die vaak wordt toegepast om goede gewoonten te proberen vormen. Dit eenvoudige idee moedigt mensen aan om als volgt te redeneren: als X gebeurt, dan doe ik Y. Dus zelfs als de komende maanden of zelfs jaren ertoe leiden dat u uw hele inkomen aan dagelijkse uitgaven moet besteden, is het verstandig om u voor te nemen opnieuw te gaan sparen als u erin slaagt om een nieuwe job te vinden of uw inkomen te verhogen. Op deze manier zal de impact van de pandemie op uw spaargedrag niet eeuwig duren.

Alleen samenwerken zal lonen

Ik presenteer sinds januari radioprogramma's over COVID-19 en onder de tientallen epidemiologen, virologen en andere wetenschappers die ik heb gesproken, is er één boodschap die duidelijk naar voren komt. Omdat het virus elk land treft, zal geen enkel land er volledig vrij van zijn totdat ook de andere landen een oplossing hebben. Net zoals de klimaatverandering vereist dat we wereldwijd samenwerken, zal de wereld alleen door samenwerking een einde kunnen maken aan de pandemie, een economisch herstel mogelijk kunnen maken én werk kunnen maken van een wereld met meer gelijkheid.

Wij staan voor u klaar.
Elke werkdag van 8:30 tot 19:00
Vrijdag tot 18:30
medewerker 1 medewerker 2
Gelieve enkel, minimum 9, cijfers te gebruiken voor uw telefoonnummer. Server Error. Bedankt! We bellen u zo snel mogelijk terug.
En wij bellen u zo snel mogelijk terug.

Opgelet

U bent al een tijdje inactief op de beveiligde site. Uw sessie wordt afgesloten over weinig seconden.

Opgelet

Er staan nog niet-getekende overschrijvingen in uw verzamelmap. Onderteken uw verzamelmap meteen of log nu uit en onderteken de overschrijvingen op een later tijdstip.