Minder verspillen, meer sparen? Met deze tips lukt het

Meer sparen, minder voedsel verspillen… deze goede voornemens staan op vele lijstjes. Handig is dat u ze beide gemakkelijk kunt aanpakken met enkele tips. Zo bouwt u aan uw spaargeld én verspilt u minder voedsel. Als dat geen win-win is!
  • 03 juli 2019
Minder verspillen, meer sparen? Met deze tips lukt het
Claudia Hammond

Claudia Hammond

Psychologe

De kost van verspilling

Elk jaar wordt ongeveer een derde van het voor consumptie geproduceerde voedsel weggegooid. Dit veroorzaakt een stijging van de voedselprijzen en een hogere CO2-uitstoot. Bovendien kost het ons uiteraard geld als we betalen voor voedsel dat we niet opeten.

Dankzij psychologisch onderzoek kennen we echter tal van manieren die ons helpen minder voedsel te verspillen. Dezelfde technieken kunnen we ook inzetten om geld te besparen in het algemeen.

De psychologie achter verspilling

Niemand houdt ervan om voedsel weg te gooien. Volgens studies blijken de voornaamste redenen waarom we ons hierover ongemakkelijk voelen geldverspilling, voedselverspilling en schuldgevoel te zijn. Aangezien niemand zich graag schuldig voelt, zouden we verwachten dat dit gevoel ons ertoe aanzet om ons gedrag te veranderen. 

Meestal is dit echter niet het geval. Onze angst om geen goede zorgdrager te zijn wedijvert met ons schuldgevoel over voedselverspilling. De meesten van ons hechten veel waarde aan een goede zorg voor onze familie en vrienden. Organisatoren vertellen ons bovendien dat extra veel catering het recept is voor een geslaagd feest: het is belangrijk dat niemand met honger naar huis gaat.

Dit soort tegenstrijdige doelstellingen maken dat we ons ongemakkelijk voelen, en dat is bijzonder lastig voor ouders. Ze voelen zich schuldig als ze voedsel weggooien, maar ook als ze hun kinderen niet genoeg eten denken te geven. Veel mensen geloven dat als ze een goede zorgdrager zijn, het een bewijs is van hun betrokkenheid, zorg en liefde. Onderzoek leert ons dat schuldgevoelens over verspilling hier niet tegen opwegen.

 
Eerder dan te focussen op het vermijden van een schuldgevoel, kunt u uzelf motiveren minder dingen te kopen voor het welzijn van de planeet of te sparen voor iets specifieks.

Verspilling en sparen

Deze sterke emotionele kant van ons gedrag heeft ook een invloed op ons spaargedrag. We willen sparen voor later, maar ook royaal zijn voor familie en vrienden. We krijgen dus opnieuw het gevoel dat we naar twee kanten worden getrokken.

Op het vlak van verandering wijzen studies uit dat schuld niet de beste drijfveer is. Er is een grotere kans dat we ons gedrag veranderen op basis van positieve emoties. Eerder dan te focussen op het vermijden van een schuldgevoel, denkt u dus beter aan een goede reden om minder voedsel te verspillen zoals een positieve bijdrage aan het milieu. 

Dezelfde techniek kunt u toepassen om uzelf te motiveren meer geld op uw spaarrekening te zetten. U kunt beslissen om minder dingen te kopen voor het welzijn van de planeet of te sparen voor iets specifieks. Dit kan helpen de verleiding te weerstaan om geld te spenderen aan koopjes die we dagelijks zien: dure meeneemkoffies, het nieuwe jasje, de gezichtscrème die ons er misschien jonger doet uitzien…

Maak het een gewoonte

Eens u de beslissing hebt genomen om minder voedsel weg te gooien, is de volgende vraag hoe u dat aanpakt. Een weekmenu opstellen zorgt ervoor dat u niet te veel koopt, maar ook dat u restjes gebruikt en zo verspilling tegengaat. Psychologische trucjes kunnen we eveneens gebruiken om onszelf er in de eerste plaats toe aan te zetten minder voedsel te kopen.

We zijn gewoontedieren. Voedsel verspillen kan dus een gewoonte worden, net zoals het een gewoonte kan worden om niet te sparen. Uit onderzoek blijkt dat vooruitplannen de beste manier is om een gewoonte te doorbreken. We kunnen voorspellen wanneer de verleiding toeslaat en moeten strategieën voorhanden hebben om deze te slim af te zijn. De ‘als-dan’-techniek staat hiervoor bekend.

Stelt u zich eens voor dat u probeert af te vallen, maar uw gulle collega's blijven cake en koekjes meenemen naar kantoor. Dit gebeurt regelmatig, dus u moet voorbereid zijn. Koop een paar pakjes van uw lievelingsnootjes en bewaar ze achteraan in uw onderste bureaulade zodat u niet in de verleiding komt om ze op het verkeerde moment op te eten. Als de cake of koekjes dan tevoorschijn komen, eet u in plaats daarvan uw nootjes, zodat u de verleiding kunt weerstaan. 

Deze ‘als-dan’-strategie kunt u ook toepassen om te vermijden dat u voedsel weggooit. Als u weet dat er restjes in de koelkast staan, plan dan 's ochtends hoe u deze ’s avonds zult verwerken. Als u moe van uw werk thuiskomt en in de koelkast iets zoekt om te eten, weet u reeds wat u kunt klaarmaken en begint u te koken in plaats van een maaltijd te bestellen. 

De warm-koud-empathiekloof

We hebben de neiging te onderschatten hoe sterk ons gedrag op een bepaald moment wordt beïnvloed door onze gemoedstoestand. We kunnen ons moeilijk voorstellen dat we ons in de toekomst anders zullen voelen dan nu. 

In hartje zomer kunnen we ons nauwelijks inbeelden dat we ooit een winterjas willen aantrekken. Drinkt u bijvoorbeeld twee glazen water, dan is het moeilijk om u voor te stellen dat u dorst hebt. In de psychologie wordt dit de ‘warm-koud-empathiekloof’ genoemd. 

Dit beheersingsprobleem kan op allerlei manieren een rol spelen. Al in 1969 bevestigden psychologen iets dat we allemaal waarschijnlijk al hebben meegemaakt: als we naar de supermarkt gaan wanneer we honger hebben, vullen we onze winkelkarren wellicht met voedsel dat we niet nodig hebben en bijgevolg dus niet zullen opeten. Uw boodschappen altijd doen na - en niet voor – uw maaltijd, is dus een manier om voedselverspilling tegen te gaan. 

U doet er ook beter aan doelen te stellen wanneer u in een ‘koude’ toestand verkeert (als u geen verleidingen moet weerstaan) dan in een ‘warme’ toestand (als u overspoeld wordt door verleidingen). Als u dus in het algemeen minder wilt uitgeven en meer wilt sparen, moet u op voorhand bepalen hoeveel u wilt besteden aan een dagje shoppen en alleen dat bedrag contant meenemen.

Alternatief: vermijd de warme toestand helemaal. Wandel niet door de grote winkelstraat langs alle etalages als u eigenlijk beseft dat u niets kunt kopen.

Zorg zelf voor afstand

We kennen onszelf beter dan we denken en kunnen deze kennis verstandig toepassen. Als de koelkast en diepvriezer altijd gevuld blijven, zijn we meer geneigd om een nieuwe maaltijd te bereiden in plaats van eerst de restjes op te eten. Een laatste tip: uw diepvriezer moet niet steeds volledig gevuld zijn. Laat het voedsel maar in de winkel liggen, zodat u het niet kunt zien, want ‘Uit het oog is uit het hart’. 

Hetzelfde geldt voor uw spaargeld. U komt minder snel in de verleiding om geld uit te geven als u uw geld op een spaarrekening plaatst waar u het niet kunt zien, in plaats van op uw lopende rekening waarvan u uw saldo regelmatig raadpleegt.

 

Wij waarderen uw mening

Gelieve uw initialen correct in te vullen.

Gelieve uw reactie correct in te vullen.

Wees er als eerste bij om een reactie te plaatsen.

Wij staan voor u klaar.
Elke werkdag van 8:30 tot 19:00
Vrijdag tot 18:30
medewerker 1 medewerker 2
Gelieve enkel, minimum 9, cijfers te gebruiken voor uw telefoonnummer. Server Error. Bedankt! We bellen u zo snel mogelijk terug.
En wij bellen u zo snel mogelijk terug.

Opgelet

U bent al een tijdje inactief op de beveiligde site. Uw sessie wordt afgesloten over weinig seconden.

Opgelet

Er staan nog niet-getekende overschrijvingen in uw verzamelmap. Onderteken uw verzamelmap meteen of log nu uit en onderteken de overschrijvingen op een later tijdstip.