Zet de kat niet bij de melk!

Een chocoladereep links, een koffie rechts… Overal worden we verleid tot kleine uitgaven. Maar ondertussen slinkt uw spaargeld stukje bij beetje, terwijl de verleidingen blijven bestaan. Hoe gaat u daar mee om? Claudia Hammond deelt haar advies. 
  • 16 november 2018
Zet de kat niet bij de melk!
Claudia Hammond

Claudia Hammond

Psychologe

Overal verleiding

De meesten onder ons hebben het af en toe moeilijk om verleidingen te weerstaan. We zijn vastbesloten om gezond te eten maar net als we onze aankopen in de supermarkt willen betalen, valt ons oog op die lekkere chocoladereep naast de kassa ... Plots lijkt onze vastberadenheid als sneeuw voor de zon te smelten. 

Uit het oog, uit het hart?

Er bestaan psychologische strategieën die ons kunnen helpen om weerstand te bieden. Een ervan is gekend als de ‘als-dan’-strategie. Het idee bestaat erin dat je vooraf plant wat te doen bij een bepaalde verleidelijke situatie. Je kunt beslissen dat wanneer je een chocoladereep ziet als je honger hebt, je een appel koopt in plaats van de chocoladereep. Toen de Amerikaanse psycholoog, Peter Gollwitzer, 94 onderzoeken bestudeerde van proefpersonen die deze strategie toepasten, merkte hij op dat zij zich twee tot drie keer meer aan de opdracht hielden dan de proefpersonen die de opdracht niet hadden gekregen. 

Als bijkomende vaststelling bleek het bovendien niet nodig om zich aan de opdracht te houden, zolang men de verleiding niet kon zien. Mensen met gokproblemen wordt vaak aangeleerd een route te kiezen die hen niet langs een goktent leidt. Het is makkelijker om verleidingen te weerstaan als men ze niet ziet. Wanneer ik in een hotelkamer aankom en een mandje met minibar snacks zie, dan zet ik het onmiddellijk in de kast. Ik weet dat ik niet lang aan deze te dure verleidingen kan weerstaan. Een weekend met snacks binnen handbereik is een hele beproeving. Op een bepaald moment zal mijn wilskracht het begeven omdat ze voor het grijpen liggen. Net zoals je de kat bij de melk zet. Ook hij zal er niet aan kunnen weerstaan. 

De Marshmallow-test

Er is een bekend experiment over zelfcontrole die de marshmallow-test wordt genoemd en door de Amerikaanse psycholoog Walter Mishel werd ontwikkeld. In één versie zit een vierjarige kleuter aan een tafel in een kamer. Op de tafel staat een schaal. Aan de ene kant van de schaal ligt een marshmallow. Aan de andere kant liggen er twee. De onderzoekster vertelt de kleuter dat ze de kamer even moet verlaten en dat de kleuter ofwel meteen de ene marshmallow mag eten of ofwel beide, indien hij kan wachten tot ze terug de kamer binnenkomt. 

In de video’s van de kinderen die de test moeten doorstaan, is het fascinerend te zien welke strategieën ze gebruiken om te kunnen wachten. Sommigen zingen liedjes, sommigen praten tegen zichzelf en herhalen zinnen zoals “wachten op twee marshmallows”. De meest gebruikte techniek bestaat erin te vermijden om naar het lekkers te kijken. De kinderen werd opgedragen om de tafel niet te verlaten. Sommigen bedekken hun ogen, anderen kijken naar het plafond of leggen hun hoofd op hun armen zodat ze opzij kijken en de marshmallows niet in het vizier krijgen. Ze zijn amper vier, maar ze weten dat ze de kat niet bij de melk mogen zetten. 

Ook als volwassenen zal het niemand verbazen dat ze vroeg of laat aan voor de hand liggende verleidingen toegeven. In een Australisch onderzoek uit 2017 schatten proefpersonen in een eerste fase hun wilskracht in. Vervolgens noteerden ze via een app elke snack die ze aten, alsook details over hun humeur en de situatie op dat ogenblik. Men zou verwachten dat humeur de grootste invloed heeft op snackgedrag. Wie koopt geen reep chocoladereep als hij een dipje heeft? Humeur heeft echter minder invloed op snackgedrag dan omstandigheden die men onmiddellijk waarneemt. Wie voedsel of andere personen die aan het eten zijn kan zien, laat zich gemakkelijker verleiden om te eten. 

Zo is het niet verstandig om de keukenkast te vullen met koekjes en chips als men op dieet is. Hetzelfde is van toepassing op geld. Wie veel contanten in zijn portefeuille heeft, zal die makkelijker uitgeven. Inertie kan een verleiding vaak overwinnen. In wezen is de mens vrij lui. Wie in een bar nog een extra glas wil drinken, maar niet met een bankkaart kan betalen en naar een geldautomaat moet, zal wellicht vertrekken. 

 
Het is makkelijker om verleidingen te weerstaan als men ze niet ziet.

Afstand helpt

Net zo min zullen we geld uitgeven als we het niet in handen hebben. Geld dat op een bankrekening staat, voelt verder weg waardoor we het minder snel zullen spenderen. In een psychologisch experiment van 2013 werd bewoners van New York gevraagd om aan een onderzoek deel te nemen in ruil voor een loterijticket. Er was 1% kans om te winnen. De prijs bedroeg $ 50 en zou op een zichtrekening worden gestort. Deelnemers werd gezegd dat het geld beschikbaar zou zijn zonder naar de bank te moeten gaan. Voor de helft van de proefpersonen zou de rekening in New York worden geopend; de andere helft kreeg een rekening in Los Angeles ter beschikking, aan de andere kant van het land. De proefpersonen moesten vervolgens beslissen of ze bij winst de $ 50 meteen zouden afhalen of het bedrag nog drie maanden langer op de rekening zouden laten staan om dan $ 65 te ontvangen. 


Amper 49% van de proefpersonen met de bankrekening in New York besliste op het hogere bedrag te zullen wachten. Van de proefpersonen met een bankrekening in Los Angeles besliste 71% bereid te zijn om drie maanden te wachten alvorens het geld af te halen. Het leek alsof de geografische afstand een psychologische drempel creëerde, wat betekende dat een langere wachttijd minder lastig aanvoelde. 

 
Als we meer willen sparen, plaatsen we ons spaargeld beter op een andere rekening dan de doordeweekse zichtrekening.

Zet uw geld verder weg

Heel logisch is het niet, maar soms maakt onze geest vreemde kronkels en dan vooral wanneer het op geld aankomt. Hoe dan ook, onze psychologische neigingen kunnen we naar eigen wens uitbuiten. Als we meer willen sparen, plaatsen we ons spaargeld beter op een andere rekening dan de doordeweekse zichtrekening. Dit helpt om een psychologische drempel te creëren. Elke drempel die we moeten nemen, zal ons minder snel aanzetten om geld te spenderen. Ook wanneer geld effectief makkelijk toegankelijk is, zijn we minder geneigd om het uit te geven en ondervinden we dat we beter sparen dan we denken. 

Claudia Hammond is de auteur van De Kracht van Geld, uitgegeven door Atlas. 

 

Wij waarderen uw mening

Gelieve uw initialen correct in te vullen.

Gelieve uw reactie correct in te vullen.

Reacties

Mooi gezegd maar het kunnen toepassen is de kunst hé

H.U. 23 oktober 2018

Andere kant van het land stelt in België niet zoveel voor als in America ;-) Cash geld wordt inderdaad vlugger uitgegeven dan geld dat op de bank staat, niet?

J.P.V.B. 30 oktober 2018

Ik had in mijn jeugd een van de meest lachwekkende manieren om te sparen en een impulsaankoop te vermijden De biljetten van mijn zakgeld stak ik met gesloten ogen tussen de bladen van mijn niet zo grote voorraad boeken van mijn bibliotheek Had ik geld nodig dan diende ik op zoek te gaan naar de biljetten en de tijd die ik daarbij nodig had was in de meeste gevallen voldoende om de mogelijke aankoop een tweede keer te overwegen en een impulsaankoop te vermijden of Niet spectaculair maar wel efficient

W.V.H. 30 oktober 2018

zeer juist - zal nog beter opletten !!!!

A.G.M. 30 oktober 2018

Daar zit waarheid in. Het is net als met roken, heb geen sigaretten in huis zul je er eerder bij neerleggen om niet te roken

F.B. 30 oktober 2018
Wij staan voor u klaar.
Elke werkdag van 8:30 tot 19:00
Vrijdag tot 18:30
medewerker 1 medewerker 2
Gelieve een geldig telefoonnummer in te vullen. De verbinding is mislukt. Probeer het later nog een keer. Wij bellen u zo snel mogelijk terug.
En wij bellen u zo snel mogelijk terug